Martarte Ni hmang dawn

March 25, Pathianni hi BCM ni pawimawh - “Martarte Ni” a ni a. He Ni hi BCM chuan kum tin, March thla, Pathianni hnuhnung ber-ah kan hmang thin a ni.  Missionary te, Evangelist te, Pathian ram leh Lal Isua avanga tih duhdah tuara, an nunna hial chan te, Mizoram leh khawvel hmun hrang hrang a Krista avanga Martar te leh vawiin thlenga martarna kawng zawh mek te pual hian BCM hian kum khatah ni bik pakhat hi  hman ve ni se tiin kum 2002 Assembly chuana lo passed a; chumi bawhzui chuan Administrative Committee chuan March thla Pathianni hnuhnung ber chu Martarte Ni atan a lo ruat nghet ta a ni. Hemi ni hian Headquarters atanga thupui thlan inang tlang hmangin Baptist Kohhran Biak in tinah hun hman a ni thin. Kumin Martarte Ni thupui atan hian “Thih Thlenga Rinawmna” (Thupuan 2:10)  tih thu hmang hian BCM Biak In tinah thuchah ngaihthlak a ni ang a, Headquarters atanga tawngtai thupui duan sa hmangin Marte te Ni Pualin ram pumah Tawngtairualna neih a ni ang.

Tawngtai rual thupui:  

  1.  Mizoramah harsatna tawk lova Lal Isua kan rinna kan la puanchhuah theih avanga  lawmthu sawina
  2.  Krista rinna avanga martarte avanga lawmthu sawina
  3.  Krista rinna avanga tihduhdah tuar mektute tan
  4. Krista rinna avanga tuar tur leh chan (hloh) tur awm apiang tuar ngama kan chan ngam ve theih nan Thlarau Thianghlim tanpui dil nise
  5. India ramah sakhaw thurin avanga intihduhdahna a lo reh theih nan

.....................

 

THUCHAH:

MARTAR AWMZIA He thu hi thuhriltu-in a thusawi tanpuitu atan a duh angin a hmang thei ang a, a duh chuan mipuite hriat atan a chhiarchhuak thei bawk ang. Martar awmzia chu mahni sakhaw vawn leh thurin phatsan duh loh avanga tihhlumte hi martar tih an ni. Martar tih tawngkam hi Greek tawng “martus” tih atanga lak chhawn a ni a, a awmzia chu ‘thuhretu’ (witness) tihna a ni. A tir te-ah chuan Lal Isua tisa chan lai leh a tho leh taksa hmutu apostol-te sawina tlukah ngaih a ni. Kristiante tihduhdahna a lo awm tak fo hnuah chuan an rinna avanga harsatna leh tihduhdahna tuarchhuaktute sawi nan hman a nita a. An rinna avanga tihhlum hialte an lo awm tak hnuah phei chuan, rinna thihpuitute sawi nan hman a lo nita a ni (Oxford Dictionary of Christian Church, p. 1046). Sap tawngin ‘martyr’ tih a ni a, Mizo tawngin ‘martar’ kan ti a ni. Kristian-te chauh lo pawh sakhaw dang zuitu, an sakhaw thurin thihpui hial khawpa tuartute an awm ve tho avangin hun lo kal zelah ‘martar’ tih tawngkam hi rinna thihchilhtute sawi nan zau takin kan hmang ta ni berin a lang.

Sawrkar laka martarna: Kristiante hi sakhaw hrang hrang zuitute zingah martar tam ber an ni hial awm e. Thuthlung Thar kohhran a lo din atanga rei lote-ah Stephana chu a chipui Juda-te tihduhna avangin a martar a. CE (Christian Era) 64-ah Rom lal Nero-a kut atangin Kristiante’n tihduhdahna nasa tak an tuar a. Tin, CE 96-ah Domitiana kut atangin an tuar leh a. Bible-ah hming malmana ziak ni lo mahse, Hebrai lehkhathawn ziaktu chuan Krista an rinnna avanga thingzainaa zaibun te, khandaiha sahhlum te leh tihduhdahna avanga hreawm tuartu tam tak an awm thu a sawi a (Heb. 11:36-38). Hebrai Lehkhathawn hi CE 95 hnu lama ziak nia rin a ni. Chuti anih chuan, heng martar te leh tihduhdah tuartu a sawite hi heng tihduhdahna tum hnih tuartute pawh an ni thei ang.

AD 95 hnu lamah phei chuan Rom sawrkar lak atangin tihduhdahna hmun hrang hrangah a kahpah deuhin a thleng zui zel a. Chutiang hnuah chuan Kristiante zingah lehkhathiam leh khawtlangah pawh mi langsar tak tak, tawngka leh thuziaka Kristian thurin tantu leh thehdarhtu, sawrkar thuneitute hnenah pawh an dikna leh sawrkar pawi sawilo sakhua a nihzia thlentu mi eng emaw zat an lo chhuak a. Heng mite hi ‘Kohhran Pa’ tih an ni a, ‘Sawipuitu’ (apologist) an ti bawk. Chutiang mi chu tihduhdahna hnuaiah mi tam tak an thi a ni. Chutiang zinga martar langsar zualte chu Justin-a (Justin Martara an tih tak hial) leh Polycarp-a Samurna bishop te an ni. Hei hi CE 150-160 lai vel a ni. CE 250-313 inkarah phei chuan Rome ram pumpuiah tihduhdahna runpui a thleng a, Rome ram awp chhungah Kristiante tan khawii hmun mah a him lo. Hetih hun hian an rinna avanga tihduhdahna a nasat em avangin mi tam takin an rinna an phatsan a. CE 325-ah Rome ram awptu Constantine-a’n Kristian-te tana zalenna a han hawn meuh chuan kohhran ho zinga inhnialna lian tak chu tihduhdahna hun chhunga rinna phatsantute kohhrana an lo luh phalsak leh phalsak loh chungchang ani. Heng kan sawi tak hun (period) hnu lam, tun atanga hun kal rei tawh deuh si-ah te pawh ram hrang hrang-ah martar-na a thleng thin tih kan hria. Communist ramah te a thleng tam zual awm e. Chungte chu kan sawi vek seng lo vang.

Kristiante laka Kristian-te martarna: Rome sawrkar hnuaia tihduhdahna a reha kohhran a lo zalen tak hnuah chuan kohhran chu pakhat, ‘Catholic Church’ (huapzo kohhran) chauh a la ni bawk a, a lianin thil a tithei em em a. Sawrkar pawhin tan rualpui atan an duh avangin, an ngam ngailo a ni. Hetih hun laia kohhran kalphung leh Pathian thu hrilhfiah dan dik ti lotute chu an chep em em a. Kohhran leh sawrkar an tanrual avangin, kohhran thlurpui chuan a kalphung sawiseltute chu sawrkar kut hmangin nasa takin a nek chepin a sawisa thin. Heng hun chhung hian Baptist Kohhran bul tan tu nia sawi thin-‘Anabaptist’ an tih mai, mi tam tak chuan an rinna an martar-pui a ni. Protestant kohhran rau rauah pawh Baptist kohhran-te hi martar-a thi tam ber niin rin a ni. Heng kan sawi bakah hian Kohhran hun tawng chhoh hun hrang hrangah martarna khawp hiala Kristian leh Kristian intihduhdahna a thleng fo thin a ni.

Martar ngaihdan diklo: ‘Tawng hi a nung e’, an lo ti thin a, a dikna chen a awm a ni ang. Nunna nei chu an thang thin angin, tawng pawh hi a thang zel a, a tira a awmzia bak thleng kan kawhtir chang a awm thin. ‘Martar’ tih tawngkam pawh hi a bul takah chuan a chungah kan sawi tawh angin, sakhaw thil bika rinna thihpuitute sawina a ni. Tunlai hian ‘political martar’ te kan tita zel a. Tin, kan rinna fiaha a awm avanga thi pawh ni lo – rawngbawlna hmuna natna chi hrang hrang avang leh accident-a thite pawh ‘martar’ kan inti ta lek lek a, hei hi chu ngaihtuah chian deuh a tul hle. Martarte ropuina ang khum phak chiah lote ‘martar’ hming pe-a inchawimawi hi a lawmawm viau lain zahthlakna lai pawh a awm thei awm e. Martar hming pe kher lovin a chhan ropui takin a thih theih tho tih hi pawm tlang ila a tha awm e. Kan hlawh phak chiah loh hming put hi a tul lem lo ve. Martar chu martar an ni.

Nungchunga martar (living martyr): Mahni duh thua martar ngawt theih a ni lo. Kan inpekna avang a nih theih laiin, Pathianin min hruaina a pawimawh. Kohhran ding tir lamah kha chuan martar thisenin Pathian kohhran a kui tiak duh pawh a ni thei e. A hunin a zir tlat a, martar pawh an ngaisangin an hreh lo. Tunlai pawh hian a tulna ram te pawh a la awm mek a, mi tam tak an la martar mek. Amaherawhchu keini rawngbawlna chinah hi chuan Pathianin tul a ti kher rih lo pawh a ni thei bawk. Engpawh nise, ‘kan nun pawhin, kan thih pawhin, Lalpa tana nung leh thi kan nih theih nan, kan nun hi a tul ang zela Krista tana tuar ngama kan awm hian ‘nungchunga martar’ (living martyr) a nih theih a, chu chu a pawimawh ber a ni. Thih kher hi Pathian lawmzawng a ni lo va, Pathian ram zauna pawh a ni kher lo thei. Thih ngam lu pu-a Lal Isua thuhretu rinawm nih hi ‘martar-na’ a tlinga, a tul a nih chuan, ‘thihphah hial khawpa rinawm’ turin i in buatsaih ang u.

.....................

𝐓̣𝐊𝐏 𝐏𝐥𝐚𝐭𝐢𝐧𝐮𝐦 𝐉𝐮𝐛𝐢𝐥𝐞𝐞 𝐩𝐚𝐮𝐥𝐚 𝐆𝐫𝐨𝐮𝐩 𝐳𝐚𝐢 𝐢𝐧𝐭𝐢𝐡 𝐬𝐢𝐚𝐤 𝐜𝐡𝐮 𝐭𝐥𝐮𝐚𝐧𝐠 𝐭𝐚𝐤𝐚 𝐳𝐚𝐰𝐡 𝐟𝐞𝐥 𝐚 𝐧𝐢

𝐓̣𝐊𝐏 𝐏𝐥𝐚𝐭𝐢𝐧𝐮𝐦 𝐉𝐮𝐛𝐢𝐥𝐞𝐞 𝐩𝐚𝐮𝐥𝐚 𝐆𝐫𝐨𝐮𝐩 𝐳𝐚𝐢 𝐢𝐧𝐭𝐢𝐡 𝐬𝐢𝐚𝐤 𝐜𝐡𝐮 𝐭𝐥𝐮𝐚𝐧𝐠 𝐭𝐚𝐤𝐚 𝐳𝐚𝐰𝐡 𝐟𝐞𝐥 𝐚 𝐧𝐢

Mizoram Ṭhalai Kristian Pawl chuan an dincham kum – 75 na pualin, Group zai Intihsiak an buatsaih a. Inelna hi chhawng hniha neih a ni a. Headquarters Area, Aizawl Area leh Lawngtlai Area ten anmahni Area chhûng ṭheuha an neih tawh hnuin, June Ni 10 & 11, 2026 zanah khan  BCM Headquarters Office, BCM Hall, Serkawn-ah Area tina a ti ṭha zualte hian Final Intihsiakna an nei leh a ni. …