Tunkar Inrinni May 31, 2014 khi khawvel pum huapa meizial zuk that lohzia inzirtirna ni ‘World No Tobacco Day’ a ni a. Mizoram Baptist Kohhran, Social Concerned Department buatsaihin he Ni hi Lunglei Chanmari Biak Inah an hmang dawn a, Mizoram State Tobacco Control Society atangin mithiam leh hruaitu engngemawzatin an rawn hmanpui ang. BCM Public Guidance Organiser, Rev. Lianchhunga Khiangte-in a kaihruai ang a, mi thiamte thuziak leh thusawi ngaithlain sawihona hun neih a ni ang.
BCM chuan tun hma atangin Zuk leh hmuam thatlohzia inzirtirna kawngah hma a lo la tawh thin a, TKP leh BKHP atang pawhin ram pum huapin zuk leh hmuam that lohzia inzirtirna hi neih a lo ni tawh thin a ni. Kuimin, 2014 BCM Assembly, Serkawn-a neih chuan tun aia nasa zawkin zuk leh hmuam thatloh zia inzirtirna kawngah hma lak ni se tiin rel leh a, chumi bawhzuina leh a bul tan nan chuan May 31, 2014 hi a hmang nghal dawn a ni.
He programme hmang tur hian Lunglei khawpui chhunga Local Church tin atangin Kohhran hruaitu (Office Bearers) te leh Fellowship hrang hrang(TKP, BMP, BKHP, KNP) aiawhin hruaitu pahnih theuh kal tura beisei an nih bakah mipui a duh apiang tan chhim theih a ni ang. Hetiang hi Programme a ni e:-
Social Concern Department, Baptist Church of Mizoram
WORLD NO TOBACCO DAY 2014
Venue : BCM Biak In Chânmâri, Lunglei.
Date : May 31, 2014. 10:30 am – 01:30 pm
Chairman : Rev. Lianchhûnga Khiangte, Organiser, Public Guidance, BCMZÛK LEH HMUAM I DO ZÊL ANG U
- Rev. Lianchhûnga Khiangte
Khawvêlin a Manganpui – Vaihlo:Tunkar Inrinni, May 31 hi World No Tobacco Day niin UNO bultuma khawvêl pumin vaihlo a dona ni a ni. Vaihlo tûr hian kum tinin mihring maktaduai 6 zet a suat thîn anga chhût a ni a, hêng zing a mi 600000 (10%) zette chu zûk leh hmuam ti lo, mi dang meizûk tûr hîpa chhiatpuite an ni tih hmuhchhuah a ni bawk. Hetiang zêla kan kal chuan kum AD 2030 a lo her chhuah meuh chuan kum khat chhûngin mi maktaduai 8 zetin an thihpui tawh dâwna chhût a ni a, an zînga 80%-te chu ram changkâng lo leh hnam hnufualte an ni ang tih a ni bawk. Mizoram hi India ramah zûk leh hmuam atâna vaihlo hmang nasa ber state kan ni a, mihring chêng zawng zawng 100 zêla 67 (67%)-te hi vaihlo leh a kaihhnawihah kan fihlîm lo. Mizo hnam rilru pû tân chuan thanharh a va hun tak êm!
Zûk leh hmuam hi khawvêl huapa a mal khaia thihna thlentu vên theih ber a ni e an ti a. Chuti chungin mihring puitling thih chhan 10% zet hi vaihlo tûr a ni. Khawvêlin a manganpui a, kumin ‘World No Tobacco Day’ denchhenin World Health Organisation (WHO) leh a thawhpuite chuan khawvêl ram hrang hrang sawrkârte chu Vaihlo chhiah sân tûrin an ngên a, “Vaihlo chhiah hi sân chiam ila, vaihlo kaihhnawih natna leh thihnate a kiam deuh ngei ang” (Higher tobacco taxes = fewer smokers, less death and healthier communities), tiin. Hei hi a chhan chu, WHO Framework Convention on Tobacco Control (WHO FCTC)-in zirchianna a lo neih tawh atangin vaihlo chhiah sân leh chumiin a thlen a man sâng chho hian abîkin ram retheiah a ti laiten an bânsanna tûr leh a ti thar tûrten an tih chhin loh nân awmzia a nei thui hle tih hmuh chhuah a ni. Chhiah sân avânga zûk leh hmuam man 10%-a a to chhoh hian ram changkângah a timi 4% zetin an kiam a, ram rethei leh hnam hnufual zîngah phei chuan 8% laiin an tlahniam a ni an ti.
Zûk leh Hmuam vânga Zoram Kristiante Tuarna:Mihring nun pumpui, a taksa, a rilru leh a thlarau hi Pathianin chan a duh a, a tâna thianghlimah min ko a ni. (I Thess. 5:23). He kohna haidertu chuan a nun pumpui, a taksa, a rilru leh a thlarauvah ngei chuan chhiatna a seng thîn.
1. Taksa:Kan taksa hi Pathian chênna, Thlarau Thianghlim in atâna ruat a ni a (I Kor. 3:9,16; 6:19), mahse a enkawl tûra mawhphurhna a bah keimahni ngei hian vaihlo tûrin kan tibawlhhlawh thîn a nih hi. A rah chhuak chu thawhah, pneumonia, asthma, lung natna, pangkhing zeng thut, pumpui lâwng, cancer adt. Pathian hian a mite hi hnam anga thianghlim tûrin a ko va, chu kohna hum an luah zawh loh chuan a hnam ang bawkin an tuar leh thîn (Lev. 19:2; Isa. 60:12). Zûk leh hmuama kan inthlahdahna hian cancer natna vei leh thihpui nasa ber hnamah min siam a ni. Tin, kan hmuihmai (complexion) pawh a nalh thei lo.
2. Rilru:Tisa châkna sual chi hrang hrangte hi tuifinriat tui al in ang a ni a, an zawn ber an châkna phuhrûkna (satisfaction) tak tak an chang ngai lo. Chutih ahnehin châk lehzualna mai a thlen thîn. Zûk leh hmuam timi pawhin a châk rehna beiseiin a thiltih thin a ti a, mahse rei lo têah a châk leh mai thîn. A ti ve ngai lo nun a châwl zâwk daih. Tin, tûnlai khawvêl hmasâwnna hian vaihlo hi a hmu khawlo ta hle mai. Rûkru chu ûm lohvin a tlânchhia a, Pathian hmaa bawlhhlawh leh, ram kalphung leh hnam nunin a hnâwl thil titu chuan mahni inthiamlohna (guilty feeling) neiin a huaisenna rilru sakhat (integrity) a hloh thuai mai thîn (Thuf. 10:9; Rom 13:3). Daniela chu mi dik, “Pathian mithmuhah sawisêl bovin ka awm,” ti ngam ngat a ni a (Dan. 6:22). Hetia a tih theihna chhan chu, Pathian tân a nun leh a hun a serh thianghlim a ni. Johana pawhin, “Kan rilruin thiam loh min chantîr loh chuan Pathian lamah kan huai a ni,” a ti ngam (I Joh. 3:21). An va ropui êm!
3. Thlarau:Pathian rawngbâwlnaah hian taksa bawrhsâwm lutuk tâna tih ve hleihtheih loh hi a va’n tam êm. Zûk leh hmuam kaihhnawih natna hi Zofâte thlarau nun min uai fualtu pakhat chu a ni chiang khawp mai. Tin, Pathian huatzâwng takin hah taka kan thawhchhuah chu atthlâk takin kan khawhral a (Deut. 21:20), kan hunâwl min ei zawhsak bawk a ni. Tin, Pathian mîte hi mi dangte tâna malsâwmna ni tûra ruat kan ni a, Samari mi tha anga kan ‘vêngte’ tanpuitu ni tûra kohte kan ni. Zûk leh hmuam timi ringtu erawh chu mi dangte tân hnawksak leh ânchhia a ni fo. Tin, Pathian Thu chuan, “LALPA tih chu sual huat hi a ni...thiltha lo chînnate hi ka haw takzet a ni,” a ti a (Thuf. 8:13). Zûk leh hmuam hi thiltha lo a nih avâng hrim hrim pawhin Pathianin a hua a ni. Chu mai a ni nêm, a thlavâng hauhtuten thlarau lam thil, Chanchin Tha nêna inkûngkaihna neia an hriat loh laiin, Mission Field kan tlawh dâwn meuh chuan kaa thil tha lo rêng rêng lût ngai lo ang maiin kan intârlang leh si. Mizoramah awr kan dum a, Ramthimah kan sen a ni ber e! Tûn ai hian fihlîm thei ila chuan, kan vei êm êm ramthima ringlo mite tân pawh kan chhuan êm êm Lal Isua Chanchin Tha hi a pawm nahawm zâwk ngei ang.


